Czym jest przedsiębiorstwo wszyscy chyba intuicyjnie wiedzą. Ale może warto usystematyzować wiedzę i zapoznać się ze słownikową i prawno-ekonomiczną definicją tego często używanego słowa.
Przedsiębiorstwo – to jednostka gospodarcza wyodrębniona pod względem ekonomicznym, organizacyjnym i prawnym. To organizacja prowadząca działalność gospodarczą, czyli wytwarzająca jakieś dobra konsumpcyjne, handlująca nimi, wykonująca różnorakie usługi w tym budowlane. Oczywiście wszystko to odbywa się w celach zarobkowych.
W potocznym języku synonimem przedsiębiorstwa jest firma. Czy słusznie? Jeśli wziąć pod uwagę słownik, to nie. W czym rzecz? Otóż po prostu firma jest zarejestrowaną nazwą przedsiębiorstwa, pod którą osoba fizyczna lub prawna prowadzi działalność gospodarczą. Rzecz jasna nic złego się nie stanie, jeśli na co dzień będziemy tych słów używać zamiennie.
Wracając do przedsiębiorstw… można wyróżnić kilka ich rodzajów przyjmując różne kryteria podziału:
forma własności
pozycja rynkowa
wielkość
przedmiot prowadzonej działalności
sposób zintegrowania zakładów
geograficzny obszar działania
poziom technologiczny
Rodzaje przedsiębiorstw ze względu na formę własności:
spółka,
spółka handlowa,
spółka cywilna,
własność prywatna,
własność spółdzielcza,
własność komunalna,
własność państwowa.
Rodzaje przedsiębiorstw ze względu na pozycję na rynku:
mogą działać w warunkach wolnego rynku, czyli konkurencji doskonałej (cenę produktu dyktuje „niewidzialna ręka rynku”, czyli cena jest wypadkową działań wszystkich przedsiębiorstw i kupujących),
w warunkach całkowitego monopolu (producent dyktuje ceny takie, jakie mu się podobają),
w warunkach konkurencji monopolistycznej
w warunkach konkurencji oligopolistycznej (konkurencja niedoskonała, niewielka liczba przedsiębiorstw silnie od siebie uzależniona, sprzedająca ten sam produkt).
Rodzaje przedsiębiorstw ze względu na przedmiot prowadzonej działalności:
przedsiębiorstwa produkcyjne,
przedsiębiorstwa handlowe,
przedsiębiorstwa, budowlane,
przedsiębiorstwa usługowe.
Rodzaje przedsiębiorstw ze względu na sposób zintegrowania zakładów:
przedsiębiorstwa wielozakładowe zajmujące się tym samym rodzajem działalności,
przedsiębiorstwa wielozakładowe zajmujące się realizacją jednego z cyklów produkcyjnych,
przedsiębiorstwa wielozakładowe – konglomeraty, gdzie poszczególne zakłady zajmują się wytwarzaniem produktów nie mających ze sobą żadnego związku technologicznego.
Rodzaje przedsiębiorstw ze względu na geograficzny obszar działania: w dobie globalizacji to kryterium podziału straciło właściwie sens, gdyż każdy rodzaj przedsiębiorstwa może być równocześnie regionalnym jak i europejskim czy światowym.
Rodzaje przedsiębiorstw ze względu na poziom technologiczny:
małe i średnie przedsiębiorstwa o niskim stopniu zmechanizowania i zautomatyzowania,
duże przedsiębiorstwa o średnim stopniu zmechanizowani i niskim stopniu zautomatyzowania,
małe przedsiębiorstwa o wysokim stopniu zmechanizowani i zautomatyzowania,
duże przedsiębiorstwa o wysokim stopniu zmechanizowani i zautomatyzowania,
duże przedsiębiorstwa międzynarodowe o bardzo wysokim stopniu zmechanizowania i zautomatyzowania.
Rodzaje przedsiębiorstw ze względu na wielkość firmy liczoną w ilości zatrudnionych w niej osób:
bardzo małe przedsiębiorstwo – zatrudnia od 1 do 19 pracowników,
małe przedsiębiorstwo zatrudnia od 20 do 99 pracowników,
średnie przedsiębiorstwo zatrudnia od 100 do 499 pracowników,
duże przedsiębiorstwo zatrudnia ponad 500 pracowników.
To kryterium jest zmienne w zależności od kraju np. we Francji małym przedsiębiorstwem jest takie, które zatrudnia do 49 osób.
Unia Europejska, a właściwie Wspólnota Europejska klasyfikuje przedsiębiorstwa pod względem wielkości w następujący sposób:
małe i średnie przedsiębiorstwo to takie, które po pierwsze zatrudnia poniżej 250 osób i równocześnie roczny obrót tej firmy nie przekracza 20 milionów Euro oraz suma bilansu jest mniejsza, niż 10 milionów Euro.
Dookreślając – małe przedsiębiorstwo wg. Wspólnoty Europejskiej to takie, które zatrudnia mniej niż 50 pracowników, i którego roczny obrót jest mniejszy niż 5 milionów Euro, a suma bilansu mniejsza niż 2 miliony Euro.
Definicje określone w rozporządzeniach Rady czy Komisji Europejskiej obowiązują wprost (są stosowane bezpośrednio) na obszarze wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej i w związku z tym, niezależnie od regulacji krajowych (poza Konstytucją RP), od 1 stycznia 2005 r. obowiązywać będą definicje: mikro, małego i średniego przedsiębiorcy określone w rozporządzeniu Komisji 70/2001 zmienionym przez rozporządzenie 364/2004.
Małe i średnie przedsiębiorstwa są siłą napędową gospodarki. Ich rola dla gospodarki jest nie do przecenienia! Nie ma przesady w stwierdzeniu, że rozwój i gospodarka od małych i średnich przedsiębiorstw zależy. Dlatego państwo polskie dokłada wszelkich starań, by sektor małych przedsiębiorstw się rozwijał. MiŚP mogą otrzymać pomoc od rządu, dotacje z Unii Europejskiej, mogą liczyć na kredyty oraz na korzystne, bankowe konta firmowe. O ile założenie firmy nie jest skomplikowane, to prowadzenie firmy wymaga od właściciela dużego wysiłku, zaangażowania i samozaparcia. Polski system podatkowy nie zachęca do prowadzenia legalnej działalności gospodarczej. Niemniej jednak podatki 2009 roku zmieniły sie odrobinę na lepsze… przynajmniej tak twierdzą ich twórcy. Średnie przedsiębiorstwa i małe firmy potrzebują pomocy ze strony administracji rządowej, by szczególnie teraz w dobie kryzysu móc się utrzymać na rynku. Wsparcie dla firm wydaje się teraz szczególnie konieczne.